headerphoto
Διαφήμιση
Χαρ. Χαραλαμπόπουλος: Τα λαϊκά μνημεία είναι μέρος του πολιτισμού μας PDF Εκτύπωση E-mail
Κυριακή, 21 Φεβρουάριος 2021 18:47

 Δεν υπάρχει διαθέσιμη περιγραφή για τη φωτογραφία.

 

Του Χαράλαμπου Δ. Χαραλαμπόπουλου

Λαμβάνοντας αφορμή από τα προσφάτως εκδοθέντα βιβλία των φίλων   Γιάννη Χαλάτση, Εικονίσματα Ναυπακτίας και Γιώργου Παπαθανασίου, Η παναγία  της Καταβόθρας, για τα οποία θα γίνει σύντομα αναφορά σε επόμενο άρθρο, είναι σκόπιμη η επισήμανση της αξίας των μνημείων της λαϊκής δημιουργίας ή λαϊκής τέχνης.

Πολλά απ΄αυτά τα βλέπουμε γύρω μας, αλλά δεν τους δίνουμε ιδιαίτερη σημασία, γιατί πιστεύουμε ότι είναι περιττά  στη σημερινή εποχή.  Έτσι αδιαφορούμε για την τύχη τους και αρκετά υπό το βάρος του χρόνου έχουν ερειπωθεί.

Δεν πρέπει όμως να ξεχνούμε ότι είναι σημαντικό μέρος της κληρονομιάς που μας πρόσφεραν οι πρόγονοί μας. Χρειάστηκε πολύς κόπος και οικονομικές θυσίες για να γίνουν  και πρέπει, όσο είναι εφικτό, να τα σεβαστούμε.

Αλλά ποια είναι αυτά τα λαϊκά μνημεία που πρέπει να προσέχουμε και τα αξιολογότερα απ΄ αυτά να συντηρούμε ;

Μια πρώτη προσπάθεια καταγραφής και μελέτης έγινε το 2001, όταν η Εταιρεία Ναυπακτιακών Μελετών (Ε.ΝΑ.Μ. ) , στην οποία είχα την τιμή να προεδρεύσω για τριάντα (30) χρόνια , από το 1982 μέχρι το 2012, οργάνωσε την Γ΄ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ (Ναύπακτος 20-21 Οκτ. 2002 με θέμα : Τα Ναυπακτιακά Μνημεία του Παρελθόντος  και η ένταξή τους στις λειτουργίες του  παρόντος.

Οι σχετικές εισηγήσεις καταχωρήθηκαν στα Ναυπακτιακά 13 (2002-2003) σσ. 11-495, όπου ο  ενδιαφερόμενος μπορεί να ανατρέξει.

Εδώ , θα γίνει αναφορά μόνο στα λαϊκά μνημεία , όπως τότε εξετάστηκαν.

  1. Χριστιανικά Μνημεία (χώροι λατρείας).  Εξετάστηκαν οι ναοί της Ναυπακτίας που παρουσιάζουν ιστορικό και αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον (σσ. 251 – 296).

Προ ετών καταρτίσθηκε το Ιερόν Ναολόγιον  στο οποίο καταχωρούνται όλοι οι ενοριακοί ναοί, παρεκκλήσια, εξωκλήσια και πρόκειται να εκδοθεί, μετά από επικαιροποίηση, από την Ι. Μητρόπολη Ναυπάκτου. Για τα εικονίσματα που είναι διάσπαρτα σ΄ όλο τον χώρο της Ναυπακτίας δεν έγινε λόγος στη Συνάντηση.

Η έλλειψη καλύπτεται  από την πρόσφατη έκδοση του Διευθυντή της Παπαχαραλαμπείου  Βιβλιοθήκης Γιάννη Χαλάτση. Τα εν λόγω, μάλλον περιφρονημένα και ξεχασμένα λαϊκά μνημεία, με την παραπάνω μελέτη αναδεικνύονται και ίσως προκληθεί ευρύτερο ενδιαφέρον γι΄αυτά.

  1. Ορειβατικά Μονοπάτια (σσ. 297 – 304 ).  Μονοπάτια σημαντικά για την εποχή τους , που αποτελούσαν πολυσύχναστους ημιονικούς δρόμους , με μέριμνα του Δήμου μας διανοίγονται, σημαίνονται και δίδονται στην χρήση των στρατοκόπων.
  2. Υδρόμυλοι  (σσ. 305 – 360). Ο Νερόμυλος του Νούλα στον Κάτω  Κάμπο Στράνωμας (σσ. 443 – 496 ) με αναλυτική επιστημονική περιγραφή του νερόμυλου ( πβλ. Ν. Παραλίκας, Τα Νεροκίνητα  και Ιπποκίνητα  Εργαστήρια της Ναυπακτίας, Αθήνα 2005 ).
  3. Πέτρινα Γεφύρια  (σσ. 361 – 404 ) . Πρώτη καταγραφή γεφυριών της ευρύτερης περιοχής Ναυπακτίας που έγινε από τον γεφυρολόγο Καθηγητή Αργύρη Πετρονώτη, τον οποίο η Ε.ΝΑ.Μ. μετακάλεσε από τη Θεσσαλονίκη.

Σε συνεννόηση  με τον Δήμο Ναυπακτίας θα επιχειρήσουμε να εκδώσουμε αυτόν τον λαϊκό θησαυρό που μας κληροδότησαν οι ανώνυμοι πρωτομάστορες-γεφυράδες , οι οποίοι χωρίς αρχιτεκτονικά διπλώματα δημιούργησαν αριστουργήματα. Θα συμπεριληφθούν και οι εναέριες συρματογέφυρες και τα καρέλια.

Η Ε.ΝΑ.Μ. συνέχισε το ενδιαφέρον της για τα λαϊκά μνημεία και στο Γ΄Επιστημονικό Συνέδριο (Ναύπακτος 15-16-17 Οκτ. 2004) με Θέμα :  « Η Ναύπακτος και η περιοχή της την περίοδο 1821 – 1941» περιέλαβε και νέες εισηγήσεις , που καταχωρήθηκαν στα ΝΑΥΠΑΚΤΙΑΚΑ  14 (2004 – 2006) Αθήνα 2009.

Οι εισηγήσεις είναι οι εξής :

  1. Οικοδομές – Λιθανάγλυφα ( Μαστόροι Οικοδόμοι στη Ναυπακτία, σσ.  531 – 619) .   Για τα Λιθανάγλυφα του Πλατάνου,  Ε.ΝΑ.Μ.  – Ε.Β. 5/2007. Ηπειρώτες Τεχνίτες  στην Ορεινή Ναυπακτία, ΝΑΥΠΑΚΤΙΑΚΑ 19 (2016 – 2017), σσ. 256 – 295.

Για την πληρότητα του θέματος πρέπει να προστεθούν τα ξυλόγλυπτα τέμπλα ναών, η εικονογραφία λαϊκών ζωγράφων, οι επιγραφές ( λιθανάγλυφες ) σε οικίες, στους ναούς κ.λ.π.  Πβλ.  και Στοιχεία παραδοσιακής αρχιτεκτονικής (ΝΑΥΠΑΚΤΙΑΚΑ 14 / 2004 – 2006 , σσ. 823-833)

  1. Κρήνες Ναυπάκτου ( ό.π.,  σσ. 621 – 632). Η  καταγραφή μπορεί να επεκταθεί σ΄όλα τα ναυπακτιακά χωριά , όπου υπάρχουν ποικίλα είδη παραδοσιακών βρύσεων.
  2.   Παραδοσιακές εξώθυρες στη Ναύπακτο ( ό.π., σσ. 673 – 720). Βέβαια , ενδιαφέρουσες εξώθυρες υπάρχουν και στα χωριά.
  3. Νερόμυλοι – Χάνια – Ελαιοτριβεία – Ασβεστοκάμινα Χάλκειας ό.π., σσ. 801 – 822 ). Η συμπλήρωση της καταγραφής και για τα υπόλοιπα χωριά θα είναι πολύ χρήσιμη.  Για τα Χάνια και τους δρόμους : Γιάννης Χαλάτσης,  Διαδρομές του Παρελθόντος, Ναύπακτος 2007.

Ο πίνακας των λαϊκών μνημείων δεν εξαντλείται  με τις παραπάνω αναφορές. Ο υποψιασμένος ναυπακτίτης που σέβεται την κληρονομιά των πατέρων μας, μπορεί να επισημάνει και πολλά άλλα.

Με το άρθρο μας αυτό σκοπό έχουμε να προκαλέσουμε την προσοχή  των συμπολιτών μας στα μνημεία του Λαϊκού Πολιτισμού μας , που πρέπει κατά το δυνατόν να διαφυλάξουμε για πολλούς λόγους : συναισθηματικούς, ιστορικούς, λαογραφικούς, τουριστικούς κ.λ.π.

ΦΩΤΟ: ΑΝΔΡΕΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ -Η λάρνακα του Αγ. Πολυκάρπου, έργο του Νικολάου Δαμιανόπουλου του 1792. -Γιάννη Ρηγόπουλου «Ηπειρώτες τεχνίτες στη Ορεινή Ναυπακτία», στα Ναυπακτιακά ΙΘ΄ (2016-2017), Ναύπακτος 2017, σσ. 256-295, εικ. 1-36

Πηγή: emprosnews

 
Διαφήμιση