headerphoto
Διαφήμιση
Τα δημοτικά τραγούδια της ξενιτιάς PDF Εκτύπωση E-mail
Δευτέρα, 30 Σεπτέμβριος 2019 14:59


 

 

 

 

 

«Καλέ ξενιτεμένε μου, γράφε μου να μαθαίνω
στέλνε μου κι άγραφτο χαρτί, και γω καταλαβαίνω»

 

 

Οι συνθήκες διαβίωσης στην Ελλάδα,στους παλαιότερους καιρούς, ήταν πολύ δύσκολες. Αυτό ανάγκασε τους ανθρώπους να ξενιτεύονται σε άλλα μέρη, κοντινά ή μακρινά, αναζητώντας μια καλύτερη τύχη. Οι περισσότεροι απ΄αυτούς έφευγαν για οικονομικούς λόγους και επέστρεφαν πάλι στην πατρίδα για να φτιάξουν τη ζωή τους με τις οικογένειές τους.
Αυτή η αναγκαστική αναχώρηση υπήρξε αφορμή να δημιουργηθούν τα τραγούδια της ξενιτιάς, τα οποία και συγκεντρώσαμε στον τόμο αυτό. Η σειρά των τραγουδιών κατά περιοχή, στηρίχτηκε στις ιστορικές μαρτυρίες που έχουμε, τα τραγούδια αναφέρονται στους ξενιτεμένους κάθε περιοχής και βρίσκονται σε χρονολογική κατά κάποιο τρόπο διάταξη. Ενδεικτικά σημειώνουμε πως τους πρώτους ξενιτεμένους τους συναντάμε στην Ήπειρο, για να ακολουθήσει η Στερεά, η Ρούμελη όπως λέγεται, η Πελοπόννησος, η Μακεδονία και η Θράκη, που πρέπει να θεωρηθούν από τις πρώτες και βασικές περιοχές στις οποίες δημιουργήθηκαν τα περισσότερα τραγούδια της ξενιτιάς.
Στα νησιά τα τραγούδια της ξενιτιάς συνδέονται με τους ναυτικούς κυρίως, που ταξιδεύανε σ΄όλες τις θάλασσες του κόσμου για μεγάλα χρονικά διαστήματα, προκειμένου να εξασφαλίσουν τα απαραίτητα για τις ανάγκες των οικογενειών τους.
Τα τραγούδια αυτά, από τα ωραιότερα της δημοτικής μας ποίησης έγιναν από μανάδες, γυναίκες και αδελφές των ξενιτεμένων και χαρακτηρίζονται από τον πόνο του αποχωρισμού, τη συγκίνηση, τη νοσταλγία, την προσμονή αλλά και την λαχτάρα της επιστροφής. Αναφέρονται και στις τοπικές ομορφιές του τόπου μας που ο ξενιτεμένος αφήνει πίσω του και περιλαμβάνουν ευχές για την παραμονή στα ξένα μέρη, αλλά και ελπίδα για σύντομη επιστροφή. Διαθέτουν φαντασία, εκφραστικότητα, εντυπωσιακές εικόνες και έντονη είναι η προσμονή και η πίκρα.
Πολλά από τα τραγούδια αυτά, δημιουργήθηκαν την περίοδο της Τουρκοκρατίας, στη διάρκεια της οποίας ξενιτεύονται αρκετοί Έλληνες. Ορισμένα από αυτά αναφέρονται στη στιγμή του αποχωρισμού όπου η λύπη όλων ήταν μεγάλη και έτσι πολλά είναι μελαγχολικά, συγκινητικά, σπαρακτικά, γεμάτα θλίψη.
Αρκετά από τα τραγούδια έχουν, στις διάφορες παραλλαγές που συναντάμε από περιοχή σε περιοχή, ομοιότητες. Καταγράψαμε τις πιο αντιπροσωπευτικές από αυτές, καθώς το ίδιο θέμα ο κάθε λαϊκός τραγουδιστής το παρουσιάζει με το δικό του τρόπο και σε συνάρτηση με το φυσικό περιβάλλον στο οποίο ζει αλλά και τις τοπικές κοινωνικές συνθήκες.
Γενικά, τα τραγούδια της ξενιτιάς φανερώνουν και την αποφασιστικότητα του Έλληνα να δημιουργήσει καλύτερες προϋποθέσεις για την προσωπική του ζωή και των δικών του και συχνά, παρά το πονεμένο περιεχόμενό τους, διαθέτουν μια ηρωική εγκαρτέρηση, δύναμη, ελπίδα και τρυφερότητα που τονώνει το αίσθημα της επικοινωνίας ανάμεσα σ’ εκείνους που φεύγουν και σ’ εκείνους που μένουν. Δεν έγινε παρέμβαση στην ορθογραφία των κειμένων παρά μόνο σε προφανή τυπογραφικά λάθη.

Τα δημοτικά τραγούδια της ξενιτιάς από διάφορα μέρη της Αιτωλοακαρνανίας

 

Αποτέλεσμα εικόνας για Από το προλογικό σημείωμα του βιβλίου, της Σούλας Τόσκα-Κάμπα

 

Αιτωλία

 

Ένας λαογραφικός θησαυρός με τραγούδια από διάφορες περιοχές της Αιτωλοακαρνανίας που γράφτηκαν με πόνο και θλίψη για τους ξενιτεμένους.

Το βιβλίο «Τα δημοτικά τραγούδια της ξενιτιάς» της συγγραφέως Σούλας Τόσκα-Κάμπα περιλαμβάνει τα σημαντικότερα τραγούδια της ξενιτιάς από την Ελλάδα και τη Μ. Ασία.

Η συγκέντρωση και καταγραφή τους είναι αυθεντική, καθώς έχουν αξιοποιηθεί όλες οι σχετικές πηγές (συλλογές δημοτικών τραγουδιών, διάφορα λαογραφικά βιβλία, μελέτες σε περιοδικές εκδόσεις κλπ.), και έχουν γίνει επιτόπιες έρευνες σε διάφορες περιοχές του τόπου μας.

Έτσι, το έργο μάς δίνει ένα εντυπωσιακό πανόραμα των δημοτικών μας τραγουδιών που αναφέρονται στην ξενιτιά, καθώς αυτή διαδραμάτισε βασικό ρόλο στην ιστορική πορεία του ελληνικού λαού.

 

 

 

Τα δημοτικά τραγούδια της ξενιτιάς από διάφορα μέρη της Αιτωλοακαρνανίας

 

Αιτωλία

 

Παν τα κορίτσια για νερό βρίσκουν του τόπουν αδειανό
και κει κάθονται και κλαίνι που ‘ν’ τα παλληκάρια, λένι.
Στο παπόρι μπήκανε στη Νέα Όρκη βγήκανε.
Είκουσ’ μιρούλις θάλασσα σκοτούρις κι σκουντάματα
στους δρόμους εγυρίζανι κανένα δε γνουρίζανι
Μουρή μαγκούφ’ Αμιρική πό’χεις του χρήμα του πουλύ,
μουρή μαγκούφα ξενιτιά φύλα τουν ξέν’ απ’ αρρουστιά.

balafas_5

Ναυπακτία

Ποιος ξέρει το παιδάκι μου στην ξενιτιά τι κάνει!
Πάνε δυο χρόνια η δύστυχη κι ακόμα δεν εφάνη.
Τον ταχυδρόμο του χωριού θα πάω να ρωτήσω,
τα γράμματα του ‘στελνα, γιατί μου ρχωνται πίσω;
Μήπως και μου αρρώστησε, μπα και τον βρήκε χάλι
και μο’ ‘βαλε διπλό καημό και ζάλη στο κεφάλι;

Για ιδέστε τον αμάραντο σε τι βουνό φυτρώνει.
Φυτρώνει μεσ’ στα δίστρατα στις πέτρες, στα λιθάρια.
Ποτέ του δεν ποτίζεται και δεν κορφολογιέται.
Τον τρων τα λάφια και ψοφούν, τ’ αρκούδια κ’ ημερεύουν,
ας το ‘τρωγε κ η μάνα μου, μη μ’ έκανε κι εμένα.
Σα μ’ έκανε, τι μ’ ήθελε, σα μ’ έχη, τι με θέλει;
Εγώ στα ξένα περπατώ, στα ξένα τριγυρίζω.
Πιάνω τις ξένες αδερφές, τις ξένες παραμάνες,
πιάνω και μια πρωταδερφή, τα ρολυχα να μου πλένη.

Εγώ στον ήλιο ορκίστηκα ποτέ μην τραγουδήσω,
μα τώρα για τους φίλους μου και για τους ιδικούς μου
θα ειπώ τραγούδια θλιβερά και παραπονεμένα
για ν’ ακουστώ στην ξενιτιά στα έρημα τα ξένα
ν’ ακούση η γυναίκα μου, ν’ ακούσουν τα παιδιά μου.

Θα φύγω, μάνα, μα θα ‘ρθω και μην πολυλυπιέσαι.
Από τα ξένα που βρεθώ, μηνύματα σου στέλνω,
με τη δροσιά της άνοιξης, την πάχνη του χειμώνα,
και με τ’ αστέρια τ’ ουρανού τα ρόδα του Μαΐου
θε να σου στείλω πράγματα π’ ουδέ τα συλλογιέσαι.
– Παιδί μου, πάαινε στο καλό κι όλοι οι άγιοι κοντά σου
και της μανούλας η ευχή νάναι για φυλαχτό σου
να μη σε πιάνη βάσκαμα και το κακό το μάτι.

Διαβάστε τη συνέχεια του δημοτικού τραγουδιού στο βιβλίο…

πηγή:iaitoloakarnania.gr

 

 
Διαφήμιση